Rybnik

Rybnik

 

O mieście

 

Rybnik jest 141-tysięcznym miastem na prawach powiatu położonym w południowej Polsce, w województwie śląskim, w jego południowo-zachodniej części. Zajmuje powierzchnię 148,26 km2 i składa się z 27 dzielnic. Jest największym ośrodkiem gospodarczym
i kulturowym aglomeracji rybnickiej i Rybnickiego Okręgu Przemysłowego. Miasto powstało we wczesnym średniowieczu i jest jednym z najstarszych miast górnośląskich.

 

Jego nazwa pochodzi od hodowli ryb prowadzonej tu w początkowym okresie rozwoju osady. W mieście wykształcił się również handel, o czym świadczą znaleziska z czasów rzymskich, krzyżowanie dróg z Krakowa do Raciborza i Wrocławia, promieniście rozchodzące się z Rynku ulice, a także duże targowisko miejskie. Ponadto od końca XVIII w. intensywnie rozwijał się przemysł wydobywczy, hutnictwo i inne gałęzie przemysłu ciężkiego.
W Rybniku znajduje się jedna z najstarszych kopalń górnośląskich „Ignacy” założona w 1792 r.

 

Rybnik od początku XX w. aż do wybuchu II wojny światowej przeżywał rozkwit pod względem architektoniczno-estetycznym. W wielu dzielnicach powstała zabytkowa zabudowa przemysłowa oraz mieszkalna (w formie osiedli domów wielorodzinnych zwanych „familokami” lub jednorodzinnych na bazie koncepcji miast-ogrodów). W okresie tym wokół Rynku powstawały również liczne kościoły, w tym bazylika p.w. Św. Antoniego Paderewskiego, będąca jednym z symboli miasta oraz kompleksy szpitalne.

 

Rewitalizacja w mieście

 

Rybnik składa się z 27 dzielnic, z których większość przez kilka wieków rozwijała się jako odrębne osady. Wiele z nich, po okresie industrializacji przeżyło intensywny rozwój przekształcając się w kilkutysięczne osiedla robotnicze, zwykle skoncentrowane wokół dużego zakładu przemysłowego, jak np. kopalnia lub huta. Jednym z głównych wyzwań rewitalizacji w Rybniku jest integracja tych dzielnic z resztą miasta oraz zachowanie ich indywidualnego charakteru jako dziedzictwa wzbogacającego miasto. Stąd też, przyjęto zasadę, aby do lokalnych programów rewitalizacji włączać całe dzielnice, a nie wybrane ich fragmenty.

 

Kolejnym wyzwaniem jest obecność terenów, wobec których władze miasta mogą ingerować w ograniczonym zakresie bądź też w ogóle. Należą do nich tereny poprzemysłowe
o zdeformowanym krajobrazie, obszary, których krajobraz jest chroniony ze względu na walory kulturowe i przyrodnicze (np. Park Krajobrazowy „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, który zajmuje prawie 45% powierzchni miasta), a także strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące znaczną część miasta, w tym historyczne centrum z Rynkiem i przyległymi ulicami, niektóre przedwojenne osiedla patronackie/robotnicze, czy też część obszarów poprzemysłowych.

 

Władze Rybnika rozpoczęły działania rewitalizacyjne już w 1990 r., a więc znacznie wcześniej niż obowiązujący obecnie Lokalny Program Rewitalizacji. W działaniach rewitalizacyjnych Rybnik od dawna korzysta z doświadczeń głównie miast francuskich
i niemieckich położonych w starych okręgach przemysłowych, które mogą się podzielić doświadczeniami ze zrealizowanego procesu rewitalizacji. Należą do nich miasta takie jak: Saint-Vallier, Liévin, Dorsten.

 

Jednym z pierwszych dużych programów rewitalizacyjnych zrealizowanych do tej pory w Rybniku było zagospodarowanie dwóch obiektów poszpitalnych, posiadających status zabytków. Obiekty przeznaczono na cele edukacyjne – w jednym postał Zespół Szkół Wyższych, w drugim Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia.

 

Doświadczenia związane z zagospodarowaniem tych terenów przygotowały władze miasta do opracowania Lokalnego Programu Rewitalizacji na lata 2004-2006, który umożliwiał również staranie się o środki ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Program ten w latach 2007-2008 zaktualizowano i dostosowano do wymogów RPO Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, co otworzyło z kolei drogę do ubiegania się o dofinansowanie z kolejnych funduszy Unii Europejskiej.

 

Obowiązujący obecnie Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Rybnika na lata 2007-2013 obejmuje 8 z 27 dzielnic miasta oraz dwa osiedla mieszkaniowe typu „blokowiska”, na których występuje problem m.in. azbestu.

 

Obszary do rewitalizacji wyznaczane były na postawie kumulacji zjawisk niekorzystnych pod względem trzech grup kryteriów – przestrzennych (48 projektów wpisanych do obecnego LPR), społecznych (20 projektów) i gospodarczych (4 projekty).

 

Do najważniejszych zrealizowanych projektów w ramach Lokalnych Programów Rewitalizacji miasta Rybnik należą:

 

1. Modernizacja hali sportowo-widowiskowej w Rybniku-Boguszowicach

Projekt realizowany w latach 2009-2010 i finansowany z budżetu Miasta Rybnika oraz RPO WSL na lata 2007-2013. Projekt składał się z 3 etapów, z czego 2 były wpisane do LPR. Działania obejmowały modernizację i przebudowę obiektu oraz poszerzenie powierzchni użytkowej. Oprócz dużej hali wydzielono mniejsze pomieszczenia do uprawiania innych sportów. Ponadto obiekt przystosowano do potrzeb osób niepełnosprawnych. Projekt ma znaczenie aktywizujące dla lokalnej społeczności – obiekt położony w peryferyjnej części miasta, charakteryzującej się większymi od średniej dla miasta: stopą bezrobocia, wskaźnikami ubóstwa i przestępczości. Obiekt udostępniany jest okolicznym szkołom.

Pozostałe informacje o projekcie:

-                   I etap: http://www.rybnik.eu/index.php?id=1163

-                   II etap: http://www.rybnik.eu/index.php?id=909

-                   III etap: http://bip.um.rybnik.eu/Default.aspx?Page=112&Id=3679

 

2. Dokończenie budowy krytej pływalni przy ul. Jastrzębskiej- dzielnica Boguszowice

Projekt zrealizowany w latach 2007-2009 i finansowany z budżetu Miasta Rybnika i Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej. Projekt znajduje się również na liście rezerwowej RPO WSL 2007-2013. W ramach projektu poszerzono powierzchnię użytkową oraz dostosowano obiekt do współczesnych standardów.

 

Opis inwestycji na stronie:

http://www.rybnik.pl/index.php?id=223&p=news,11,show,6181

 

3. Budowa systemu monitoringu wizyjnego w dzielnicach Miasta Rybnika – II etap

Celem inwestycji jest poprawa bezpieczeństwa w rejonach najbardziej zagrożonych    przestępczością, a w szczególności tą najbardziej uciążliwą dla przeciętnego mieszkańca.

 

Opis inwestycji na stronie: http://www.rybnik.eu/index.php?id=1288

 

4. Zagospodarowanie części terenu po kopalni „Ignacy” wraz z zagospodarowaniem wieży ciśnień na wieżę widokową

Projekt zrealizowany w latach 2006-2007 i finansowany z budżetu Miasta Rybnika oraz ZPORR (w tym z budżetu państwa i EFRR). Inwestycja polegała na adaptacji dawnej wieży ciśnień znajdującej się na terenie zabytkowej kopalni "Ignacy" na wieżę widokową, co w znacznym stopniu zwiększyło atrakcyjność turystyczną tego obiektu.

 

Opis inwestycji na stronie: http://www.rybnik.eu/index.php?id=634

 

Ponadto zrealizowane zostały projekty nie ujęte w LPR, lecz noszące znamiona projektów rewitalizacyjnych, tj.:

 

-        renowacja Bazyliki Mniejszej p.w. Św. Antoniego w Rybniku;

-        zagospodarowanie i przebudowa obiektu browaru rybnickiego położonego w sąsiedztwie Rynku na galerię handlowo-rozrywkową Focus Mall Rybnik.

 

Miasto podjęło również stosowne uchwały mające na celu tworzenie nowych miejsc pracy, zachęcenie prywatnych inwestorów (właścicieli kamienic) w ścisłym centrum miasta do renowacji budynków czy też zwolnienia z podatku od nieruchomości położonych w jednej ze specjalnych czterech stref obejmujących tereny zakładów przemysłowych i produkcyjnych.

 

Warto zaznaczyć, że miasto Rybnik został zakwalifikowany do elitarnego grona 20 miast z całego świata, które w 2013 r. wezmą udział w Światowym Forum Miast ONZ w zakresie programu „żywych praktyk” (living practices), jako przykład właściwego zarządzania rozwojem.                                            

 

Link do strony internetowej:

http://www.rybnik.eu/index.php?id=484

 

Przygotowała: Małgorzata Szybińska

 

 

 
Kontakt i lokalizacja
ul. Madalińskiego 6/8 pok. 120
02-513 Warszawa, Polska
email: rewitalizacja@sgh.waw.pl
http://rewitalizacja.sgh.waw.pl

Adres do korespondencji
(składanie dokumentów)
al. Niepodległości 162
02-554 Warszawa
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego